Έκκληση στη διαδικασία διαμόρφωσης του Εθνικού Σχεδίου Ανακαίνισης Κτιρίων (NBRP)

          Αθήνα, 04/04/2025

Προς: Υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας, κο Σταύρο Παπασταύρου

Θέμα: Έκκληση για μια χωρίς αποκλεισμούς και φιλόδοξη συμμετοχή του κοινού στη διαδικασία διαμόρφωσης του Εθνικού Σχεδίου Ανακαίνισης Κτιρίων (National Buildings Renovation Plan NBRP)

Αξιότιμε Υπουργέ, κ. Παπασταύρου,

Στο πλαίσιο της εκστρατείας Build Better Lives, ενός δικτύου 100 περίπου οργανώσεων που ζητούν αξιοπρεπή, οικονομικά προσιτά και ενεργειακά αποδοτικά κτίρια, σας γράφουμε για να σας παροτρύνουμε να διασφαλίσετε την έγκαιρη και φιλόδοξη διαδικασία συμμετοχής του κοινού στην εκπόνηση του Εθνικού Σχεδίου Ανακαίνισης Κτιρίων, το προσχέδιο του οποίου πρέπει να οριστικοποιηθεί έως το τέλος του 2025 όπως προκύπτει από την αναθεωρημένη οδηγία της ΕΕ για την ενεργειακή απόδοση των κτιρίων.

Μια φιλόδοξη και δίκαιη μετάβαση στο οικιστικό περιβάλλον μπορεί να επιφέρει πολλαπλά οφέλη για το ενεργειακό σύστημα, το περιβάλλον και τους ανθρώπους, ιδίως τους πιο ευάλωτους. Η ανακαίνιση των κτιρίων είναι ένα κρίσιμο βήμα προς την επίτευξη των κλιματικών στόχων, την αντιμετώπιση της ενεργειακής φτώχειας, τη δημιουργία πράσινων θέσεων εργασίας και την προώθηση πιο υγιών και ανθεκτικών κοινοτήτων. Η ευθυγράμμιση της EPBD με τη δημιουργία του Κοινωνικού Ταμείου για το Κλίμα (SCF)  αποτελούν κρίσιμα βήματα προς αυτή την κατεύθυνση. 

Τα Εθνικά Σχέδια Ανακαίνισης Κτιρίων θα αποτελέσουν βασικό εργαλείο για την επίτευξη των παραπάνω στόχων, ιδίως εφόσον ευθυγραμμίζονται με τα Κοινωνικά Σχέδια για το Κλίμα. Με αυτόν τον τρόπο, θα διασφαλίζεται η χάραξη φιλόδοξων και χωρίς αποκλεισμούς πολιτικών, προστατεύοντας παράλληλα τα ευάλωτα νοικοκυριά. Στο πλαίσιο αυτό, η ενεργή συμμετοχή του κοινού και η ουσιαστική εμπλοκή των ενδιαφερομένων μερών πρέπει να αποτελούν προτεραιότητα από την αρχή -μια πρακτική που ήδη εφαρμόζεται με επιτυχία στις διαβουλεύσεις για το Κοινωνικό Σχέδιο για το Κλίμα.

Θέλοντας να συμβάλλουμε στην προσπάθεια, ενθαρρύνουμε την Ελλάδα να εξετάσει τις ακόλουθες συστάσεις για τη διαδικασία σχεδιασμού:

1. Έγκαιρη και ευρεία συμπερίληψη ενδιαφερόμενων μερών: Προσέγγιση φορέων από διαφορετικούς κλάδους, συμπεριλαμβανομένων της τοπικής αυτοδιοίκησης, των οργανώσεων της Κοινωνίας των Πολιτών, των επαγγελματιών του κτιριακού τομέα, των ενεργειακών κοινοτήτων, των κινημάτων νεολαίας, των ενώσεων και συλλόγων ενοικιαστών/στριών, των συνδικάτων και των ευάλωτων ομάδων. Οι γνωμοδοτήσεις τους είναι ανεκτίμητες για τον προσδιορισμό των αναγκών, των προκλήσεων και των ευκαιριών σε ό,τι αφορά τις ανακαινίσεις .
2. Διαφάνεια και συμμετοχικότητα:
   1. Ο καθορισμός σαφών χρονοδιαγραμμάτων με εύλογες προθεσμίες για σχόλια και οι προσβάσιμες πλατφόρμες διαβούλευσης, θα ενισχύσουν την συμμετοχή. 
   2. Οι δημόσιες διαβουλεύσεις θα πρέπει να είναι χωρίς αποκλεισμούς, εξασφαλίζοντας τη συμμετοχή περιθωριοποιημένων ομάδων και ατόμων από αποκεντρωμένες κοινότητες, ιδίως εκείνων που πλήττονται από ενεργειακή φτώχεια ή ανεπαρκή στέγαση.
   3. Τα αποτελέσματα των διαβουλεύσεων πρέπει να δημοσιοποιούνται και τελικά να ενσωματώνονται στο τελικό σχέδιο των σχεδίων με τρόπο που να καταδεικνύει ότι λαμβάνονται υπόψη οι απόψεις που εκφράζονται.
3. Μέριμνα για την ευθυγράμμιση και την αλληλοσυμπλήρωση των διαδικασιών διαβούλευσης τόσο του Εθνικού Σχεδίου Ανακαίνισης Κτιρίων όσο και του Κοινωνικού Σχεδίου για το Κλίμα, παρά τις διαφορές στα χρονοδιαγράμματα. Μια τέτοια προσέγγιση αποτελεί ευκαιρία για ενισχυμένη συμμετοχή και πιο αποδοτική αξιοποίηση των πόρων.
4. Ενσωμάτωση καινοτόμων μηχανισμών χρηματοδότησης, τεχνολογιών και ανάπτυξης έργων: Η συμβολή του κοινού μπορεί να βοηθήσει στον εντοπισμό καινοτόμων και πιο προσιτών τρόπων χρηματοδότησης των ανακαινίσεων μεγάλης κλίμακας, συμπεριλαμβανομένων των επιδοτήσεων, των συμπράξεων δημόσιου και ιδιωτικού τομέα.

Με την έγκαιρη εμπλοκή των πολιτών και των ενδιαφερόμενων φορέων και τη συνεκτίμηση των απόψεών τους κατά τη διαδικασία σχεδιασμού, η Ελλάδα έχει την ευκαιρία να δώσει το παράδειγμα δημοκρατικής χάραξης πολιτικής και να διασφαλίσει ότι το σχέδιο αντανακλά τις ανάγκες και τις προσδοκίες των ανθρώπων. Μια τέτοια προσέγγιση μπορεί να μεγιστοποιήσει τη δημόσια αποδοχή, να ενισχύσει το αίσθημα ευθύνης σε επίπεδο κοινότητας και να διασφαλίσει τη μακροπρόθεσμη επιτυχία του σχεδίου. 

Δηλώνουμε την πρόθεσή μας να υποστηρίξουμε την Ελλάδα σε αυτή τη σημαντική προσπάθεια και να διευκολύνουμε το διάλογο μεταξύ των ενδιαφερομένων μερών. Στη διάθεσή σας για περαιτέρω συζήτηση ή βοήθεια.

Διαβάστε το γράμμα εδώ