Η 7η συνεταιριστική αρχή, «Μέριμνα για την κοινότητα», εκφράζει στην πράξη την έννοια της φροντίδας, της αλληλεγγύης και της ενεργής υποστήριξης των ανθρώπων που βρίσκονται σε ανάγκη. Σήμερα, με την ενεργειακή ένδεια να αποτελεί μία από τις πιο σοβαρές κοινωνικές προκλήσεις, οι ενεργειακές κοινότητες διαθέτουν ουσιαστικά εργαλεία για να συμβάλουν στην αντιμετώπισή της.
Ως ενεργειακή φτώχεια ορίζεται η αδυναμία αποπληρωμής των λογαριασμών ενέργειας και διατήρησης θερμικής άνεσης στην κατοικία. Λύσεις όπως πρόσβαση σε φθηνή ενέργεια από ΑΠΕ, αποδοτικότερα μέσα θέρμανσης και ανακαινίσεις κτιρίων φέρουν άμεσο αντίκτυπο στα πληττόμενα νοικοκυριά, και όλες είναι δράσεις που δύναται να υλοποιήσει μια ενεργειακή κοινότητα. Μάλιστα, για να είναι απολύτως συμπεριληπτική μια κοινότητα, το πρώτο βήμα είναι να μεριμνήσει για την συμμετοχή ευάλωτων πολιτών.
Οι ενεργειακές κοινότητες μπορούν να υλοποιήσουν τέτοιες δράσεις συλλογικά και οργανωμένα. Για να είναι όμως πραγματικά συμπεριληπτική μια κοινότητα, το πρώτο και κρίσιμο βήμα είναι η πρόβλεψη και ενεργή συμμετοχή ευάλωτων πολιτών από τον αρχικό σχεδιασμό. Στους διαθέσιμους οδηγούς του HUB περιλαμβάνονται τεχνικοοικονομικές, κοινωνικές και διαχειριστικές κατευθύνσεις για την υλοποίηση δράσεων καταπολέμησης της ενεργειακής ένδειας.
1ο Βήμα – Αναγνώριση αναγκών και ομάδων-στόχου
Η διαδικασία ξεκινά με τον εντοπισμό των ευάλωτων νοικοκυριών-ομάδων στην περιοχή δραστηριοποίησης της ενεργειακής κοινότητας. Αυτό μπορεί να γίνει σε συνεργασία με τον τοπικό Δήμο, κοινωνικές υπηρεσίες, φορείς κοινωνικής φροντίδας ή τοπικές οργανώσεις. Στόχος είναι η κατανόηση των πραγματικών ενεργειακών αναγκών και των εμποδίων που αντιμετωπίζουν τα νοικοκυριά αυτά.
Η άμεση και διαπροσωπική σχέση της ενεργειακής κοινότητας με ορισμένα ενεργειακά ευάλωτα νοικοκυριά μπορεί να υποστηρίξει σημαντικά τη δημιουργία σχέσης εμπιστοσύνης με την κοινότητα και τα μέλη της, καθώς και να συμβάλλει στην σωστή κατεύθυνση των έργων που θα ανταποκρίνονται πραγματικά στις ανάγκες τους.
2ο Βήμα – Σχεδιασμός δράσεων καταπολέμησης ενεργειακής ένδειας
Η ενεργειακή κοινότητα επιλέγει τις κατάλληλες παρεμβάσεις, όπως:
Οι δράσεις πρέπει να είναι προσαρμοσμένες στις τοπικές συνθήκες και στις δυνατότητες της κοινότητας.
3ο Βήμα – Οικονομικός και επιχειρησιακός σχεδιασμός
Η ένταξη ευάλωτων μελών απαιτεί σαφή πρόβλεψη κόστους. Η ενεργειακή κοινότητα ενσωματώνει τις σχετικές δαπάνες στο επιχειρησιακό της πλάνο και αναζητά συμπληρωματικές πηγές χρηματοδότησης, ώστε να διασφαλιστεί η βιωσιμότητα των δράσεων.
4ο Βήμα – Υλοποίηση και συμμετοχή
Οι παρεμβάσεις υλοποιούνται με τη συμμετοχή των ίδιων των ωφελούμενων, όπου αυτό είναι δυνατό. Η ενεργός συμμετοχή ενισχύει την εμπιστοσύνη, τη διαφάνεια και την αίσθηση κοινής ιδιοκτησίας του εγχειρήματος.
5ο Βήμα – Παρακολούθηση και αξιολόγηση
Η κοινότητα παρακολουθεί την επίδραση των δράσεων (μείωση λογαριασμών, βελτίωση συνθηκών διαβίωσης) και αξιολογεί τα αποτελέσματα, ώστε να βελτιώνει συνεχώς τις παρεμβάσεις της.
Συχνά, το πιο απαιτητικό στάδιο είναι η εξασφάλιση χρηματοδότησης για την ένταξη ευάλωτων νοικοκυριών στο έργο μιας ενεργειακής κοινότητας. Όσο νωρίτερα προβλεφθεί αυτό το κόστος στον σχεδιασμό, τόσο ευκολότερο είναι να αξιοποιηθούν διαθέσιμες ή συμπληρωματικές χρηματοδοτικές πηγές, όπως:
Συνιστάται να καθοριστεί από νωρίς ένα ποσοστό συμμετοχής ευάλωτων νοικοκυριών στο έργο της ενεργειακής κοινότητας, ώστε να ενσωματωθεί στο επιχειρησιακό πλάνο. Πολλές κοινότητες εφαρμόζουν τον «κανόνα του 5%», ο οποίος μπορεί να αφορά:
Κατά την επικοινωνία με ενεργειακά ευάλωτα νοικοκυριά της περιοχής, είναι ιδιαίτερα σημαντική η υποστήριξη από εξειδικευμένους επαγγελματίες, όπως κοινωνικούς λειτουργούς. Η καθοδήγησή τους συμβάλλει στη δημιουργία ενός ασφαλούς, αξιόπιστου και συμπεριληπτικού πλαισίου επικοινωνίας, ενισχύοντας τη σχέση εμπιστοσύνης με τα μελλοντικά ωφελούμενα άτομα και νοικοκυριά.
Θέλεις ακόμα πιο εξατομικευμένη υποστήριξη;
Επικοινώνησε μαζί μας και ας ξεκινήσουμε μαζί την δική σου ενεργειακή κοινότητα!