Τα αγρο-φωτοβολταϊκά συστήματα (agrivoltaics) αποτελούν μια καινοτόμα πρακτική που συνδυάζει την παραγωγή ηλιακής ενέργειας με τη γεωργική δραστηριότητα στον ίδιο χώρο. Με απλά λόγια, φωτοβολταϊκά πάνελ εγκαθίστανται πάνω ή ανάμεσα στις καλλιέργειες, επιτρέποντας τη διπλή αξιοποίηση της γης: παραγωγή τροφίμων και ταυτόχρονα παραγωγή καθαρής, ανανεώσιμης ηλεκτρικής ενέργειας.
Η προσέγγιση αυτή απαντά σε δύο κρίσιμες προκλήσεις: την ανάγκη για αύξηση της παραγωγής ΑΠΕ και την ενίσχυση του πρωτογενούς τομέα. Αντί να ανταγωνίζονται μεταξύ τους, η γεωργία/κτηνοτροφία και η ενέργεια συνυπάρχουν, δημιουργώντας ένα πιο ανθεκτικό και βιώσιμο μοντέλο.
Τα αγρο-φωτοβολταϊκά μπορούν να εφαρμοστούν σε διάφορους τύπους καλλιεργειών και προσαρμόζονται στις τοπικές συνθήκες, προσφέροντας πολλαπλά οφέλη. Για αγρότες, ενεργειακές κοινότητες και τοπικούς φορείς, αποτελούν μια λύση που ενισχύει το εισόδημα, μειώνει τους κινδύνους από την κλιματική αλλαγή και συμβάλλει στη βιώσιμη ανάπτυξη της υπαίθρου.
Τι είναι τα αγρο-φωτοβολταϊκά;
Βάσει του νόμου 5261/2025 ως αγρο-φωτοβολταϊκοί σταθμοί νοούνται τα συστήματα παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, εγκατεστημένης ισχύος μέχρι διακόσια κιλοβάτ (200 kW) έκαστο, τα οποία απαρτίζονται από:
α) φωτοβολταϊκές εγκαταστάσεις που αναπτύσσονται σε βάσεις έδρασης που απέχουν κατ’ ελάχιστο δύο μέτρα και δέκα εκατοστά (2,10 μ.) από το έδαφος και βρίσκονται πάνω από καλλιεργούμενες εκτάσεις ή στην οροφή θερμοκηπιακών εγκαταστάσεων,
β) οικίσκο στέγασης ηλεκτρομηχανολογικού εξοπλισμού, επί χερσαίου χώρου που περιλαμβάνει τον υποσταθμό διασύνδεσης με το δίκτυο και λοιπό ηλεκτρομηχανολογικό εξοπλισμό,
γ) καλώδια σύνδεσης των φωτοβολταϊκών εγκαταστάσεων με τον οικίσκο στέγασης ηλεκτρομηχανολογικού εξοπλισμού και
δ) συνοδά έργα, απαραίτητα για την πρόσβαση στον χώρο της εγκατάστασης και την ασφαλή λειτουργία του σταθμού.
Οι αγρο-φωτοβολταϊκοί σταθμοί δύναται να εγκατασταθούν και σε περιοχές που έχουν χαρακτηριστεί ως κορεσμένα δίκτυα κατά την περ. α) της παρ. 5 του άρθρου 3 του ν. 3468/2006 ή χαρακτηρίζονται ως κορεσμένα δίκτυα, σύμφωνα με το άρθρο 14 του ν. 4685/2020 (Α’ 92) συμπεριλαμβανομένων των Μη Διασυνδεδεμένων Νησιών
Η εγκατάσταση των αγρο-φωτοβολταϊκών σταθμών πραγματοποιείται επί υπερυψωμένων βάσεων στήριξης, ύψους μεγαλύτερης ή ίσης των δύο μέτρων και δέκα εκατοστών (2,10 μ.), που βρίσκονται πάνω από καλλιεργούμενες εκτάσεις ή πάνω σε θερμοκηπιακές εγκαταστάσεις. 3. Δικαίωμα εγκατάστασης αγρο-φωτοβολταϊκού σταθμού έχουν οι κατ’ επάγγελμα αγρότες, που είναι εγγεγραμμένοι στο Μητρώο Αγροτών και Αγροτικών Εκμεταλλεύσεων του άρθρου 1 του ν. 3874/2010 (Α’ 151), οι οποίοι καλλιεργούν την έκταση στην οποία εγκαθίστανται οι αγρο-φωτοβολταϊκοί σταθμοί ή τρίτα νομικά ή φυσικά πρόσωπα που υλοποιούν τους εν λόγω σταθμούς Α.Π.Ε., εφόσον τα πρόσωπα αυτά έχουν συνάψει σχετική συμφωνία με τους κατόχους ή διαχειριστές των καλλιεργούμενων εκτάσεων ή θερμοκηπιακών εγκαταστάσεων.
Τι είναι τα κοινοτικά αγρο-φωτοβολταϊκά;
Τα κοινοτικά αγρο-φωτοβολταϊκά είναι έργα που υλοποιούνται από ενεργειακές κοινότητες και συνδυάζουν την αγροτική καλλιέργεια με την παραγωγή ηλιακής ενέργειας στον ίδιο χώρο. Στο τεχνικό και κατασκευαστικό μέρος τα έργα αυτά δεν διαφέρουν σε κάτι από τα έργα ενός ιδιώτη, αλλα στο διαχειριστικό σκέλος οι διαφορές είναι πολλές.
Σε αντίθεση με μεμονωμένες ιδιωτικές επενδύσεις, στα κοινοτικά αγρο-φωτοβολταϊκά ο σχεδιασμός, η ιδιοκτησία και τα οφέλη είναι συλλογικά. Αγρότες, πολίτες, επιχειρήσεις αλλά και Δήμοι, μέσω της συμμετοχής τους σε ενεργειακή κοινότητα, μπορούν να συν-σχεδιάσουν, να συν-επενδύσουν και να διαχειρίζονται από κοινού τα αγρο-φωτοβολταϊκά τους, διαμοιράζοντας το κόστος και απολαμβάνοντας παράλληλα τα ενεργειακά και πραγωγικά οφέλη. Τα έργα, λοιπόν, σχεδιάζονται και παράγουν πολλαπλά οφέλη από την τοπική κοινωνία για την τοπική κοινωνία.
Ιδιαίτερα για ενεργειακές κοινότητες που δραστηριοποιούνται στην ύπαιρθο, τα αγρο-φωτοβολταϊκά αποτελούν την κατάλληλη λύση για το συνδυασμό αγροτικών δραστηριοτήτων και παραγωγής ενέργειας.
Βασικά πλεονεκτήματα
Η εφαρμογή αγρο-φωτοβολταϊκών προσφέρει πολλαπλά οφέλη, μεταξύ άλλων:
Διαδικασία υλοποίησης
Η υλοποίηση ενός τέτοιου έργου ακολουθεί κάποια ενδεικτικά στάδια:
Συλλογικός σχεδιασμός: Η ενεργειακή κοινότητα προσδιορίζει τον χώρο εγκατάστασης, τον/τους τύπους καλλιέργειας, ενώ καταγράφει και τις τοπικές διατροφικές και ενεργειακές ανάγκες, ώστε να ανταποκρίνεται σε αυτές και το ίδιο το έργο.
Τεχνικός και αγρονομικός σχεδιασμός: Σε συνεργασία με τον/την μηχανικό σας και, όπου απαιτείται, γεωπόνο, καθορίζεται η διάταξη των πάνελ, το ύψος, ο βαθμός σκίασης ανάλογα με τους τύπους καλλιεργειών που έχουν επιλεχθεί.
Αδειοδότηση: Υποβάλλονται οι απαραίτητες αιτήσεις προς τις αρμόδιες αρχές και τον ΔΕΔΔΗΕ, σύμφωνα με το ισχύον θεσμικό πλαίσιο. Η διαδικασία για την αδειοδότηση και το σχεδιασμό του έργου είναι ίδια με τη διαδικασία που περιγράφεται παραπάνω για τα έργα Virtual Net-Billing.
Κατασκευή και σύνδεση: Μετά την έγκριση, ακολουθεί η κατασκευή του σταθμού και η σύνδεσή του με το δίκτυο.
Λειτουργία και παρακολούθηση: Το έργο παρακολουθείται τόσο ως προς την ενεργειακή απόδοση όσο και ως προς τις επιπτώσεις στις καλλιέργειες, διασφαλίζοντας τη μακροχρόνια βιωσιμότητά του.
Συγκεντρώστε από νωρίς τοπικούς ειδικούς και φορείς, ενδεικτικά μηχανικούς, αγρότες, γεωπόνους, καθώς και τα μέλη της ενεργειακής κοινότητας, ώστε να συζητήσετε:
Η συλλογική αυτή προσέγγιση βοηθά στον σωστό σχεδιασμό και μειώνει τον κίνδυνο λανθασμένων επιλογών.
Επιπλέον, εξετάστε τη χρήση ημι-διάφανων φωτοβολταϊκών πάνελ, όπου αυτό είναι τεχνικά εφικτό, καθώς μπορούν να επιτρέψουν καλύτερη διάχυση φωτός και την πιο ομαλή συνύπαρξη με τις καλλιέργειες.
Επενδύστε σε ολοκληρωμένη τεχνική και αγρονομική μελέτη, ώστε να επιτευχθεί η κατάλληλη ισορροπία μεταξύ σκίασης, παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας και παραγωγικότητας των καλλιεργειών.
Προβλέψτε έναν μηχανισμό συνεχούς παρακολούθησης και τακτικής συντήρησης του έργου και των καλλιεργειών κυρίως, ώστε να διασφαλίζεται τόσο η απόδοση των φωτοβολταϊκών πάνελ όσο και η ποιότητα και υγεία των καλλιεργειών σε βάθος χρόνου.
Θέλεις ακόμα πιο εξατομικευμένη υποστήριξη;
Επικοινώνησε μαζί μας και ας ξεκινήσουμε μαζί την δική σου ενεργειακή κοινότητα!